ZZP’er, ZP’er en schijnzelfstandigen

Eerst waren het freelancers, toen ZZP’ers en nu ook de ZP’ers, de zelfstandige professionals. Daarnaast zijn er steeds meer schijnzelfstandigen op de markt gekomen. Mensen die weggesaneerd werden en verder als zelfstandigen uitgebuit werden. UWV en Belastingdienst hebben dat mogelijk gemaakt. Eindelijk zijn zelfstandigen gewend aan de VAR (Verklaring arbeidsrelatie) moet die vervangen worden door voorbeeldovereenkomsten. Uw eigen overeenkomst kunt u ook de Belastingdienst laten beoordelen.

Eigenlijk is het heel simpel: als zelfstandige bent u niet in loondienst van een werkgever. U mag de overeengekomen werkzaamheden door iemand anders laten uitvoeren en u mag zelf bepalen wanneer en waar u de werkzaamheden uitvoert. Weliswaar dient u redelijke instructies van uw opdrachtgever op te volgen, maar u valt weer niet onder diens gezag. Ook moet u te maken hebben met ondernemersrisico. En het liefst heeft u meerdere klanten tegelijk zodat er geen financiƫle afhankelijkheid ontstaat.

Kortom, het gebruik van een voorbeeldovereenkomst van de Belastingdienst is geen enkele garantie dat u niet aangesproken wordt om sociale lasten te betalen.

De voor dit onderwerp belangrijkste wetgeving over werkgeverschap:

Artikel 7:610 BW:
1. De arbeidsovereenkomst is de overeenkomst waarbij de ene partij, de werknemer, zich verbindt in dienst van de andere partij, de werkgever, tegen loon gedurende zekere tijd arbeid te verrichten.
2. Indien een overeenkomst zowel aan de omschrijving van lid 1 voldoet als aan die van een andere door de wet geregelde bijzondere soort van overeenkomst, zijn de bepalingen van deze titel en de voor de andere soort van overeenkomst gegeven bepalingen naast elkaar van toepassing. In geval van strijd zijn de bepalingen van deze titel van toepassing.

Artikel 7:659 BW:
1. De werknemer is verplicht de arbeid zelf te verrichten; hij kan zich daarin niet dan met toestemming van de werkgever door een derde doen vervangen.
2. …

Artikel 7:660 BW: De werknemer is verplicht zich te houden aan de voorschriften omtrent het verrichten van de arbeid alsmede aan die welke strekken ter bevordering van de goede orde in de onderneming van de werkgever, door of namens de werkgever binnen de grenzen van algemeen verbindende voorschriften, of overeenkomst aan hem, al dan niet tegelijk met andere werknemers, gegeven.

Deze artikelen maken het verschil tussen arbeidsovereenkomst en overeenkomst van opdracht, namelijk dat de arbeid persoonlijk verricht moet worden en dat er sprake is van een gezagsverhouding.

In de praktijk zal de ZZP’er de arbeid, of beter gezegd ‘de opdracht’, over het algemeen persoonlijk verrichten. Vooral als het gaat om interimopdrachten waarbij de ZZP’er de opdracht bij de opdrachtgever ter plekke uitvoert. Met dit persoonlijkheidsvereiste zal de fiscus een arbeidsovereenkomst kunnen vermoeden. De fiscus kan er namelijk belang bij hebben van een arbeidsovereenkomst uit te gaan om fiscale ondernemersregelingen en aftrekbare kosten buiten toepassing te verklaren.

En dan nog de gezagsverhouding. Met gezagsverhouding wordt bedoeld dat de werknemer in dienst is van de werkgever. De werkgever is bevoegd om gezag uit te oefenen tijdens, leiding te geven bij en toezicht te houden op de arbeid. Wat dit in de praktijk betekent weet iedereen die ooit werkgever of werknemer was.

De correcte overeenkomst van opdracht heeft dan ook allerlei regelingen opgenomen die de vrijheid van beide partijen duidelijk maakt. Te verrichten werkzaamheden worden gedefinieerd, maar de opdrachtgever is niet verplicht die ook aan de opdrachtnemer uit te besteden. De opdrachtnemer is bereid de werkzaamheden uit te voeren, maar mag de aanbieding desalniettemin weigeren (als een werknemer werk weigert komt dit neer op werkweigering). Verder kan de opdrachtnemer de opdracht zelfstandig en naar eigen inzicht uitvoeren en maakt hij zelf de keuze waar en wanneer hij dit doet.

Indien een ZZP’er voor langere duur slechts een grote opdrachtgever (enkele kleinere opdrachten tussendoor bieden geen soelaas) heeft, kan het zijn dat de Belastingdienst stelt dat er sprake is van een afhankelijkheidsrelatie en dat er dus sprake zou van een arbeidsovereenkomst. Dit lijkt mij een onjuiste gedachtegang. Echter, voorkomen is beter dan genezen. Zorg er als ZZP’er dus voor dat achteraf altijd aangetoond kan worden (middels e-mails bijvoorbeeld) dat er geen sprake van een gezagsverhouding was. Laat eens de werkzaamheden door een ander verrichten. Neem eens een paar weken vrij op een wijze die past bij een opdrachtnemer. Als de vergadercultuur u niet boeit, zeg dan dat u de noodzaak van de vergaderingen niet inziet en woon ze dan ook niet bij. Bepaal zelf werktijden en werkplekken. Ga thuis werken als u dat prettiger vindt.

Share on LinkedInShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterEmail this to someone